Eviyle çocuklarının ilkokulu arasında yalnızca 100 metre var. Ancak artık her gün çocuklarının elini tutarak onları okula götürüp aldığını anlatıyor.

Hüseyin'in aktardığı bu tablo, İstanbul'un farklı semtleri için de geçerli.

Barış Boyun ve Daltonlar suç örgütleriyle ilgili davalar, "yeni nesil mafya" olarak adlandırılan grupların Türkiye'de, özellikle de İstanbul'da yoğun faaliyet gösterdiğini ortaya koyuyor.

Bu grupların hangi şartlarda ortaya çıktığını, gençleri nasıl etkilediğini ve semtlerde yaşamı nasıl dönüştürdüğünü İstanbul'un farklı mahallelerinde araştırdık.

'İstanbul'un bu kadar kriminal olduğunu hiç görmemiştim'

Bahçelievler Yenibosna Mahallesi sakini, 50'li yaşlardaki Tekin, yaptığı ticari işler nedeniyle geçmişte geleneksel mafya gruplarını "gözlemleme" fırsatı bulduğunu, şimdi de mahallesinde gençlerin yeni gruplara katılımını gördüğünü söylüyor.

"İstanbul'un bu kadar kriminal olduğunu hiç görmemiştim" diyor.

Bu duruma en fazla tanıklık eden kesimlerden biri esnaf.

Zaten bu tür gruplarla ilgili davalarda, şikayetçiler arasında esnaf önemli yer tutuyor.

İddianamelere göre kimi semtlerde bu tür gruplar yer yer işyerlerinden "haraç, sokak hakkı, ceza ve hükümlü parası" gibi söylemlerle zorla para istiyor.

Alamadıklarında ise motorsiklete binmiş kasklı saldırganlar, işyerlerine ateş açabiliyor.

Gazi Mahallesi'nde tekstil atölyesi işleten Ekber'e göre etrafta tefecilik de çok yaygın ve borçlar zamanında tahsil edilmeyince silahlar patlayabiliyor.

Aynı mahalleden görüştüğümüz kanaat önderi konumundaki bir esnaf olan Haydar ise "Şimdi mahallede yeni bir durum var" diyor ve ekliyor:

"Esnaf son dönemde 'gelecekler' korkusuyla polisi çağırıp dükkanının önünde bekletmeye başladı."

Yenibosna'dan Tekin bu konuda farklı bir gözlemini aktarıyor:

"İlla ki kendi halinde esnafa da bulaştıkları vakalar oluyor ama hedef aldıkları esnafın bir kısmı, gayri meşru işler yapan ya da açığı olan ve çok para kazanan adamlar. Onlara gidip, 'Madem bunu yapıyorsun bize pay vereceksin' diyorlar."

Suç örgütleri arasında da sık sık çatışmalar yaşanıyor.

Ekber bu durumun kendilerine etkisini örneklerle anlatıyor:

"Geçenlerde bir çatışmada ailemden birinin dükkanına kurşun geldi, camları kırıldı. Bu olaylar o kadar arttı ki Heykel Meydanı'nın orada bir kahve var. Sürekli camlarını değiştiriyor."

Esenyurt'ta yaşayan ve bir özel şirkette çalışan Berna, kısa süre önce ailesiyle bir esnaf lokantası açmaya niyetlendiğini ancak bir arkadaşının, dükkan aradığı bölge hakkında "Ne dükkanı? Orada geçenlerde ünlü baklavacı dükkanını taradılar" deyince vazgeçtiğini anlatıyor.

Aileler çocukları için kaygılı

Son dönemde yaşananlar nedeniyle aileler de çocukları için kaygılı.

Sultangazi'de, geçen yıl iki grup arasında çıkan çatışma sırasında yoldan geçen 15 yaşındaki Büşra Polat, kurşun isabet etmesi sonucu hayatını kaybetmişti.

Bu olayın ardından, mahallede aktif olan "Arap Emrah" lakaplı Emrah Sever ve Volkan Reçber'in liderleri olduğu iki suç örgütüne operasyon düzenlenmişti.

Gazi Mahallesi'nden Haydar, geçen yıl Reçber'in ölen bir yakını için mahallede verilen hayır yemeğine katılanlara saldırı düzenlendiğini söylüyor.

Haydar bu yaşananlar nedeniyle sadece gençlerden değil ailelerden de mahalleden ayrılmak isteyen çok insan olduğunu söylüyor.

Ayrıca bu tür grupların mahallelerinde dönem dönem konvoylarla gövde gösterisi yaptığını aktarıyor.

Esenyurt'tan Berna'nın aktardığına göre ise son yıllarda geceleri mahallede dolaşan motosikletli gençlerin sayısı artmış.

Bunun yanında bir de mahallelerinde kim olduğu anlaşılamayan bir profil oluştuğunu ekliyor Berna:

"Eskiden herkes kimin ne olduğunu bilirdi. Anlaşılırdı. Sağcının sağcı, solcunun solcu, torbacının torbacı olduğu kestirildi. Şimdi etrafta, kestirilemeyen profilde insanlar var."

Son beş-altı yıldır eve geç saatte yalnız yürümeyi bıraktığını, metrobüsten indikten sonra kısa mesafe bile olsa taksi çağırdığını söylüyor Berna.

Politik semtlerde büyük dönüşüm

"Yeni nesil" suç örgütlerinin bazılarının etkin olduğu semtler arasında, Nurtepe ve Gazi gibi, geçmiş dönemde solcu grupların etkin olduğu, "politik" semtler de var.

Buralarda dolaştığımızda hâlâ duvarların politik sloganlar ve afişlerle dolu olduğunu görüyoruz.

Ancak bu görüntünün aksine, buralardaki bazı sol grupların etkileri geçmişe kıyasla azalmış durumda.

Konuştuğumuz herkes, "Gezi eylemleri ve ardından da 15 Temmuz 2016'daki darbe girişimi sonrası yasa dışı sol gruplara operasyonların arttığı, bu örgütler zayıflayınca çetelerin ortaya çıktığı" tespitini yapıyor.

Gazi Mahallesi'nden Ekber, "Eskiden devrimci örgütler güçlüyken uyuşturucu ve fuhuş olayı yoktu. Bunu yapanları yakaladıklarında sokak sokak gezdirip teşhir ederler, döverler ve mahalleden yollarlardı. Gençleri tedavi ederlerdi. Şimdi her yerde torbacı var" diyor.

Bu süreçte dikkat çeken gelişmelerden biri de geçmişte kimi yasa dışı silahlı sol grupların eylemlerinde yer almış bazı kişilerin, bu grupların zayıflamasının ardından "yeni nesil" suç örgütlerine katılması oldu.

Genç bir Okmeydanı sakini olan Kerem, bu dönüşümün gözlerinin önünde yaşandığını anlatıyor:

"Bu insanlar siyaseti bırakıp 'Mahalleye sahip çıkıyoruz' söylemiyle örgütlenmeye başladı. Mahalleli de ilk zamanlar bunlara sahip çıktı. Güç oluşturmak için kimisi uyuşturucu, kimisi kumar, kimisi tefeciliğe kimisi de tetikçiliğe başladı. Bir süre sonra ufak çetecikler oluşmaya başlayınca bu sefer aralarında alan hakimiyeti kavgası çıktı. Sonra bunlar sol gruplarla da çatışmaya girdi.

"Senelerdir görüşmüyorum ama o dönemlerden en yakın arkadaşlarımın kimisi şimdi Barış Boyun'un yakınında, kimisi Gürcistan'da, kimisi Almanya'da kimisi Fransa'da bu işleri yapıyor."

'Geçlerin rol modeli kalmadı'

Kağıthane sakini ve şu an iş arayan bir mühendis olan Ahmet ise bu mahallelerdeki dönüşümün gençler üzerindeki etkisini şöyle yorumluyor:

"Bu mahallelerdeki gençlerin rol modelleri geçmişte solcu abi, ablalarıyken şimdi rol modelleri kalmadı."

Son dönemde bu mahallelerde polisin varlığı da gözle görülür şekilde artmış durumda.

Biz de geçmişte görmediğimiz kadar çok polis aracı, motosikletli ekip ve hatta TOMA ile karşılaşıyoruz.

Zübeyde Hanım Mahallesi'nden Hüseyin bunu sorguluyor:

"Normalde artık daha fazla polis olduğu için daha fazla güvende olmamız gerekmez miydi?"

Grupların siyasi çizgisi var mı?

Bu "yeni nesil" suç örgütlerinin siyasi bir çizgiye sahip olup olmadığı da merak konusu.

Yenibosna'dan Tekin, geçmişte mahallelerde Ülkücü mafya ekolünün baskın olduğunu hatırlatıyor ve bugünkü tabloyu şöyle değerlendiriyor:

"Bence mahallelerdeki gruplarda artık Ülkücü görüşte olanlar fazla yok. Onlar daha yüksek yerlerde varlardır ama mahallelerde pek yoklar."

Hem iddianameler hem de mahallelerde yaptığımız görüşmeler, bu yeni grupların bir siyasi görüşe sahip olmadığını gösteriyor.

Tekin, bu durumu şöyle örneklendiriyor:

"Yeni bir durum olarak Alevi ailelerin çocukları da var. İki yıl önce Fransa'da öldürülen Gülbey Dilsiz öyleydi. Dersimli. Cenazesi Cemevi'nden kalktı. Ayrıca Kürt çocuklar da var. Mesela Çirkinler öyle. İsimleri Yılmaz Güney'in lakabından geliyormuş. Ahmet Kaya müzikli Tiktok paylaşımı yapıyorlar. Ama bunların hiçbirinin bir siyasi çizgisi yok. Hepsi kriminal."